Kary od PIP - taryfikator mandatów i sankcje dla pracodawców

Kto nakłada kary za naruszenie prawa pracy?

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) jest organem uprawnionym do kontroli przestrzegania prawa pracy i nakładania kar za wykroczenia.

Wysokość kar od PIP

Mandat karny

Inspektor PIP może nałożyć mandat karny w wysokości:

• Od 1000 zł do 2000 zł (standardowo)
• Do 5000 zł (za powtórne wykroczenie w ciągu 2 lat)

Wniosek do sądu

Przy poważniejszych naruszeniach inspektor kieruje wniosek do sądu, który może orzec:

• Grzywnę od 1000 zł do 30000 zł
• W szczególnych przypadkach nawet więcej

Taryfikator kar - za co i ile?

Wykroczenia związane z umowami

Wykroczenia płacowe

Wykroczenia czasowe

Wykroczenia urlopowe

Wykroczenia BHP

Okoliczności wpływające na wysokość kary

Okoliczności obciążające

Kara będzie wyższa gdy:

• ❌ Naruszenie jest powtórne
• ❌ Dotyczy wielu pracowników
• ❌ Pracodawca działał umyślnie
• ❌ Naruszenie trwało długo
• ❌ Pracodawca nie współpracuje z inspektorem

Okoliczności łagodzące

Kara może być niższa gdy:

• ✅ To pierwsze naruszenie
• ✅ Pracodawca natychmiast usunął nieprawidłowości
• ✅ Naruszenie było nieumyślne
• ✅ Pracodawca współpracuje z inspektorem
• ✅ Firma jest mała (ograniczone możliwości)

Najczęściej karane wykroczenia

TOP 10 naruszeń według statystyk PIP:

1. Brak lub nieprawidłowa ewidencja czasu pracy - 23%
2. Niewypłacanie wynagrodzenia w terminie - 18%
3. Naruszenie przepisów o czasie pracy - 15%
4. Brak badań lekarskich - 12%
5. Brak szkoleń BHP - 11%
6. Zatrudnianie "na czarno" - 8%
7. Umowy cywilnoprawne zamiast umów o pracę - 6%
8. Niewydanie świadectwa pracy - 4%
9. Naruszenie przepisów urlopowych - 2%
10. Inne - 1%

Procedura nakładania kar

Krok 1: Stwierdzenie naruszenia

Inspektor podczas kontroli stwierdza wykroczenie i dokumentuje je w protokole.

Krok 2: Pouczenie lub mandat

Inspektor może:

• Pouczyć (przy drobnych naruszeniach)
• Nałożyć mandat (przy standardowych wykroczeniach)
• Skierować wniosek do sądu (przy poważnych naruszeniach)

Krok 3: Przyjęcie lub odmowa mandatu

Pracodawca może:

• Przyjąć mandat - zapłacić w ciągu 14 dni
• Odmówić przyjęcia - sprawa trafia do sądu

Krok 4: Postępowanie sądowe (opcjonalnie)

Sąd rozpatruje sprawę i może orzec:

• Grzywnę do 30000 zł
• Uniewinnienie
• Umorzenie

Jak uniknąć kar?

Prewencja

1. Prowadź dokumentację - ewidencja czasu pracy, akta osobowe
2. Przestrzegaj terminów - wypłaty, badania, szkolenia
3. Aktualizuj wiedzę - przepisy się zmieniają
4. Korzystaj z narzędzi - automatyzacja zmniejsza ryzyko błędów

Podczas kontroli

1. Współpracuj - udostępniaj dokumenty, odpowiadaj na pytania
2. Nie ukrywaj - zatajanie naruszenia pogarsza sytuację
3. Usuwaj na bieżąco - napraw co się da jeszcze w trakcie kontroli
4. Dokumentuj - zapisuj ustalenia i zobowiązania

Przedawnienie wykroczeń

Odpowiedzialność karna

Przy szczególnie poważnych naruszeniach może grozić odpowiedzialność karna:

Art. 218 Kodeksu Karnego

Uporczywe naruszanie praw pracownika:

• Grzywna, lub
• Kara ograniczenia wolności, lub
• Kara pozbawienia wolności do 2 lat

Art. 219 Kodeksu Karnego

Niezgłoszenie do ubezpieczenia:

• Grzywna, lub
• Kara ograniczenia wolności

Art. 220 Kodeksu Karnego

Narażenie na niebezpieczeństwo (BHP):

• Kara pozbawienia wolności do 3 lat
• Przy wypadku śmiertelnym - do 8 lat

Podsumowanie

Minimalne kary:

Maksymalne kary:

*za narażenie życia skutkujące śmiercią

FAQ

Czy można negocjować wysokość mandatu?

Nie bezpośrednio, ale inspektor ma pewną swobodę w ustalaniu kwoty. Współpraca i szybkie usunięcie naruszeń mogą skutkować niższą karą.

Co jeśli nie stać mnie na zapłatę mandatu?

Można wnioskować o rozłożenie na raty lub umorzenie części kary ze względu na trudną sytuację finansową.

Czy kara PIP jest wpisywana do KRK?

Mandat karny - nie. Wyrok sądowy za przestępstwo (np. art. 218 KK) - tak.